De waarde van zelfreflectie in leiderschap

 Ter overweging:

Let erop dat je je goed gedraagt, en houd vast aan de juiste uitleg. Blijf dat steeds doen. Want zo zul je jezelf redden, en ook alle christenen die naar je luisteren. (1 Timoteüs 4 vers 16, BGT).

Zie toe op uzelf en op de leer; blijf daarin volharden; want door dit te doen zult gij zowel uzelf als degenen, die u horen, behouden. (1 Timoteüs 4 vers 16, Nieuwe Testament Oud-Katholieke Kerk).

Het afgelopen jaar hebben een GPW (Godsdienst Pastoraal werk) Student en ik vrijwel elke maandagochtend samen de tijd genomen om de twee pastorale brieven van Paulus aan Timoteüs opnieuw ter harte te nemen. Wat een voorrecht om samen als geestelijke werkers van verschillende leeftijden daarmee bezig te zijn. Het raakte ons meerdere malen met welke bewogenheid en kracht Paulus Timoteüs coacht in zijn opdracht om als leidinggevende de gemeente in Efeze te dienen en te bewaren bij het evangelie van Jezus Christus.

1 Timoteüs 4 vers 16 is daar een sprekend voorbeeld van. Een paar kerngedachten wil ik graag naar voren halen. M.i. zijn ze ook voor ons in de 21e eeuw uiterst relevant.

1. Gezonde zelfreflectie op je doen en laten is onmisbaar in leiderschap.

Wie zichzelf niet van tijd tot tijd bevraagt of zijn gedrag nog de toets van zinvol en oprecht bezig zijn kan doorstaan, loopt het risico dat de kwaliteit van zijn leiderschap achteruit gaat en schade veroorzaakt aan de mensen, de gemeenschap, die hij dient. Ons gedrag vertelt immers waar we voor staan. Iemand die geen zelfreflectie hanteert gaat vaak op de stand van de automatische piloot almaar verder door, met alle gevolgen van dien. Wie echter van tijd tot tijd een pas op de plaats maakt en zijn weg overdenkt en bevraagt die is vaak een bron van zegen en inspiratie voor de mensen aan wie hij verbonden is als leidinggevende.

2. Gezonde zelfreflectie heeft ook alles te maken met wat voor jezelf de juiste uitleg, leer, geestelijke basis is van je spreken en je doen en laten.

Ons gedrag komt niet uit de lucht vallen, maar het wortelt in onze diepste overtuigingen, normen-en-waardenstelsels. En de mate waarin we daar echt dynamisch wel of niet mee in verbinding staan, bepaalt dan ook sterk de kwaliteit en impact van ons gedrag op anderen. Uit welke bron we drinken bepaalt in hoge mate wat we anderen te drinken geven. Paulus vermaant Timoteüs en ons om daar blijvend werk van te maken. Gezonde zelfreflectie kan niet zonder een goed geestelijk fundament en het besef dat je daarop staat en niet vanaf valt. Blijf dicht bij Christus.

3. Het gaat niet enkel om gezond zelfbehoud, maar door deze alerte houding van gezond zelftoezicht zorg je ervoor dat ook de gemeenschap die je dient bij de les blijft en behouden wordt!

Wat is dit een bijzonder inzicht dat Paulus aan ons voorhoudt. Wie zichzelf bewaart bij de goede leer van Jezus Christus die is een bruikbaar instrument om de gemeenschap die hij dient en liefheeft ook te behouden bij deze fundamenten. Het maakt dus echt wat uit als je trouw blijft aan je roeping en opdracht. De gemeenschap die je dient vaart er wel bij. Want ze wordt door haar dienaar bij de les gehouden.

Robbert Jan Perk.